Wilde eetbare plant: Brandnetel

 Foto van Brandnetel genomen in Nepal voor de opening van het Forest And Plate restaurant in Kathmandu. 

Foto van Brandnetel genomen in Nepal voor de opening van het Forest And Plate restaurant in Kathmandu. 

 
 

Brandnetel, Urtica dioica.

Eng: Stinging nettle
Fr: Grande ortie
Duits: Grosse Brennessel

Gebruikte delen: Voornamelijk blad, maar ook zaden en wortel ( Geen ervaring mee)

Algemene beschrijving:

Doorheen de gematigde klimaten misschien wel de meest gebruikte en gekende wilde eetbare plant.  Zelfs in de hoge bergen in Nepal zag ik een man een soort brandnetel plukken om er soep van te maken. Ook in Israel, India en Australië kwam ik de plant steeds tegen.

In Servië Vertelde de bazin van een Vegetarisch/Vegan restaurant me, dat er wel 50 traditionele gerechten zijn met brandnetels, iets wat je snel merkt als je even bij de lokale bevolking in niet stedelijke gebieden blijft hangen. We kochten het er zelfs op de markt in de hoofdstad Belgrado, om dan in haar restaurant te gebruiken.

Alhoewel bij ons nagenoeg volledig verdwenen uit onze cultuur, is het vrijwel zeker dat we deze plant doorheen onze geschiedenis veel in gebruik hebben genomen. Een voorbeeld hiervan is de Paling int groen, een gerecht dat uit de Schelde-regio tussen Dendermonde en Antwerpen origineel voorkomt, waarbij als essentieel onderdeel van de saus, brandnetel werd gebruikt, iets dat in de moderne paling int groen op een bepaalde manier in de vergetelheid is geraakt. 

In tijden van hongersnood is brandnetel vaak een plant geweest die opnieuw werd gebruikt als bron van voeding. Ook bij ons werd in de 2e wereldoorlog het eten van brandnetels aangeraden als vitamine c-bron.

Voedingswaarde:

Hoge bron van proteïnen, vitamine c, b vitamins, pro vitamine a, silicium,…

Smaak:

Wanneer netels in volle zonneschijn groeien, vooral op droge gronden, zijn de bladeren eerder hard en onsmakelijk, de bladeren zijn veel kleiner, vezelig, paars kleurig, en bitter smakend.

Algemeen groeiend op stikstofrijke gronden, wat de aanwezigheid van Nitraat in de plant kan uitleggen, dat verandert afhankelijk van zijn locatie. Nitraat geeft een branderige, scherpe smaak.

Geneeskrachtig:

Dat deze plant een geneeskrachtige waarde heeft, mede door de hoeveelheid mineralen die terug te vinden zijn in de plant, is al duizenden jaren geweten. De Romeinen vonden het trouwens ook geestig om deze plant te strelen over de Vulva van de vrouw, omdat de brandharen, die irriterende stoffen bevatten ( Mierenzuur, Histamine, acetylcholine,..) de bloedsomloop stimuleren. Iets wat op andere plaatsen van het lichaam een eerder functionelere traditie heeft bij het traditioneel gebruik tegen o.a. reuma.


Recepten: Paling int groen, soep, chips, Spinazieblokjes, drogen voor thee… 


Wanneer plukken: Er wordt gezegd dat het beste moment om te plukken tijdens de bloei is van de plant. ( Geneeskrachtige waarde). Culinair, pluk je best de blaadjes als ze jong zijn. Je kan ook steeds de topjes plukken, die ook in de nazomer nog lekker zijn.

Beschermde soort: Neen.

Bronnen

  •  The use of wild plants as food in pre-industrial Sweden, Ingvar Svanberg 

  • Groot handboek geneeskrachtige planten, Geert Verhelst p 563

  • Ray Mears and Gordon Hillman, Wild food p198

  •  Ray Mears and Gordon Hillman, Wild food p197

  •  Principles and practice of phytotherapy, Kerry Bone and Simon Mills, p760

  •  Principles and practice of phytotherapy, Kerry Bone and Simon Mills, p 761

 
 

Wilde Eetbare plant Daslook

 Ben Brumagne van Forest To Plate geeft uitleg over wilde eetbare plant Daslook, foto door Lies Engelen 

Ben Brumagne van Forest To Plate geeft uitleg over wilde eetbare plant Daslook, foto door Lies Engelen 

 
 

Daslook, Allium Ursinum: 


Eng: Bear garlic
Fr: Ail des ours
Duits: Bärenlauch

Gebruikte delen: Voornamelijk blad, maar ook wortel (Niet uitgraven, beschermde soort),verwijderen van wortel verhindert het voortbestaan van de plant.


Algemene beschrijving:

De eerste keer dat ik door had, dat het tapijt van planten rondom mij in het bos daslook was, was een magisch moment. Elke keer als ik een wandeling geef in het voorjaar, met mensen die nog nooit van de daslook hebben gehoord krijg je steeds hetzelfde effect.

Je zou het eigenlijk al moeten opmerken wanneer je door de bossen loopt en je die subtiele, doch krachtige look geur rondom je ruikt, vooral bij het platstampen van de bladeren.

Het is zeker een van de meest dankbare planten die je kan gebruiken, ook omdat ze wanneer overgeplant in de tuin, zich zonder enig probleem, mits genoeg schaduw en vocht gaan voortplanten.

Daslook is echter een van de vele soorten look die terug te vinden zijn in de natuur. Doorheen het jaar zijn er verschillende andere soorten te vinden, die zich ook overal in de gematigde klimaten hebben verspreid. Ken je de kenmerken van wilde looksoorten ( Voornamelijk de geur), zal je dus ook overal  waar je gaat wilde look herkennen.

Daslook heeft een lange geschiedenis als voorjaarsplant.

Het gebruik van de geschreven geschiedenis van de plant gaat meer uit naar het geneeskrachtige, terwijl het wel duidelijk is dat deze plant ook culinair veel gebruikt is geweest.

De similariteit in de verschillende talen ( Bear garlic (Eng), berenlook (Nl), ail des ours (Fr), Bärenlauch (Dui), Xepevia (Russisch), Ramslök (Zweeds),… kan wijzen op het wijdverspreide gebruik van deze plant in vroegere tijden. Het is echter ook niet zo ver weg te denken, dat deze plant als vervanging werd gebruikt voor de knoflook die we nu kennen.

Overal in Europa zijn er traditionele gebruiken met daslook, al zeker tot in Servie, waar ik het samen met de nationale avonturier held “Jovan Memedovic” van de Servische Nationale tv plukte.

Voedingswaarde: 

Zwavelcomponenten, flavonoiden

Let op:

Bij het plukken zeker opletten dat je niet Lelietje van dalen of (gevlekte) aronskelk plukt. Twee planten, die vaak in de buurt en zelfs tussen Daslook kunnen groeien.  Dergelijke beginnersfouten hebben al voor problemen gezorgd. Er is echter maar 1 plant die naar look ruikt. Niet overmoedig worden en op het gemak plukken is dus de boodschap.

Wanneer plukken:

Voorjaar voor en tijdens de bloei

Speciaal:

Bij het drogen lossen de zwavelcomponentten snel op en verliest de plant sterk aan smaak.

Beschermde soort!!!

Bronnen
 

  • Allium ursinum: botanical, phytochemical and pharmacological overview, Danuta Sobolewska • Irma Podolak • Justyna Makowska-Wa ̨s
  • Groot handboek geneeskrachtige planten, Geert Verhelst p92

 
 

wilde eetbare plant Wilgenroosje

 Wilde eetbare planten en project  WILDCHEFS  met Ben Brumagne van Forest To Plate en Chef Pieter-Jan Lint. Wildplukken tussen het wilgenroosje in zaad. Foto Yuri Andries

Wilde eetbare planten en project WILDCHEFS met Ben Brumagne van Forest To Plate en Chef Pieter-Jan Lint. Wildplukken tussen het wilgenroosje in zaad. Foto Yuri Andries

 
 

Wilgenroosje Epilobium angustifolium L. ( Of Charmion angustifolium) 

Fr: Epilobe en épi
Eng: Fireweed
Dui: Weidegröschen


Eetbare delen: Blad, bloem, wortel

Algemene beschrijving:

Andere leden van deze familie zijn op dezelfde manier bruikbaar. Meer bepaald Harig wilgenroosje ( E. Hirsutum), waarbij de jonge bladeren gelijken op veldsla.

Ik heb deze plant het eerst leren kennen in de Franse alpen, waar het in grote aantallen langst de bergpaden groeide. Grappig genoeg was bij het thuiskomen in Belgie die zomer duidelijk, dat dit soort wilgenroosje overal bij ons in de ardennen groeit op de zure, open bosvlakten.

In het engels “Fireweed”, heeft het nogal veel kenmerken van een pioniersplant, waarbij bijvoorbeeld na een bosbrand, deze als een van de eerste planten, het bos zal bedekken met zijn prachtige paarse bloemen.

Inheems in heel het Noordelijk halfrond, heeft de plant als voedingsbron gediend in Noord Amerika, waar de jonge scheuten werden verzameld.

In Rusland, werd “Ivan tea”, “Kapor tea” of Russian “Tea” gedronken, een infusie gemaakt van onverwerkte of gefermenteerde delen van de gehele bovenste plant. (Kruid)

Van de weinig (gekende) wild geplukte planten in de Zweedse geschiedenis van de afgelopen paar honderd jaar, was wilgenroosje, voornamelijk de bovenste delen van de plante er toch een van. Dit werd gemengd samen met melk van rendieren.

Wanneer het zaad klaar is, moet je maar eens met je hand over de plant strijken, een grappig effect!

Smaak: 

Jonge scheuten zijn vrij neutraal van smaak, hoe ouder ze worden, hoe minder aangenaam.

Periode:

Vroege lente

Bronnen: 

  • Eetbare wilde planten, Steffen Guido Fleischlauer, Jurgen Guthmann, Roland Spiegelberger p 87
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Chamerion_angustifolium

  • Assessment report on Epilobium angustifolium L. and/or Epilobium parviflorum Schreb., herba, 10 March 2015 EMA/HMPC/712510/2014 Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) p8

  • The use of wild plants as food in pre-industrial Sweden, Ingvar Svanberg 


 

 
 

Wilde eetbare plant Japanse duizendknoop

 Wilde eetbare plant, Japanse duizendknoop, foto door Ben Brumagne van Forest To Plate

Wilde eetbare plant, Japanse duizendknoop, foto door Ben Brumagne van Forest To Plate

 
 

Japanse duizendknoop, Fallopia japonica

Fr: Renouée du Japon
Eng: Japanese knotweed
Dui: Japanische Staudenknöterich


Eetbare delen: Blad, scheut, wortel

Algemene beschrijving:

Wanneer je Japanse duizendknoop induwt op Google, kom je een heleboel tegen over hoe invasief deze soort is, en hoe je dit moet bestrijden. Maar zoals vaker, waar de ene een pest ziet, zien anderen een nieuwe bron van voeding en medicijn.

In 1847, kreeg deze plant de goude medaille door de “Society of Agriculture & Horticulture in Utrecht”, voor de meest interessante nieuwe plant van het jaar. Hierin werd de geneeskrachtige waarde van de wortel, die in de Chinese en Japanse geneeskunde al langer gekend is, beschreven. Maar ook de jonge scheuten en bladeren werden beschreven als zijnde eetbaar.  

Aan de andere kant van de wereld, in Oost Azië, waar deze plant oorspronkelijk vandaan komt, en meer bepaald in japan, is dit een delicatesse. De plant wordt tevens al lang gebruikt in de Chinese geneeskunde.

De wortel bevat Reservatrol, een stof die ook in rode wijn ( En druiven) voorkomt, en die bekend staat om zijn positieve werking op het hart.

Maar nog veel interessanter, zijn de jonge scheuten en toppen van de plant, die een licht zurige smaak hebben en uiterst lekkere gerechten opleveren.

Weinig tot niets springt echter in het oog over de eetbare kant van deze plant.

Laat deze plant zeker niet bewust in je tuin groeien. In verschillende landen kan dit namelijk strafbaar zijn.

In de zelfde familie behorend als de rabarber, is het op exact dezelfde manier te gebruiken. Het heeft een gelijkende, doch minder zurige aardse smaak wanneer de scheuten nog jong zijn. Zeker de buitenkant verwijderen, die heel vezelig kan zijn. 

Bronnen:
 

  • Prize-winners to pariahs - A history of Japanese Knotweed s.l.(Polygonaceae) in the British Isles

    J. P. BAILEY and A. P. CONOLL Y, Biology Department, University of Leicester, Leicester, LE] 7RH 

  • http://www.europe-aliens.org/pdf/Fallopia_japonica.pdf

  • Groot handboek geneeskrachtige planten, Geert Verhelst p661

  • Combined Phytochemistry and Chemotaxis Assays for Identification and Mechanistic Analysis of Anti- Inflammatory Phytochemicals in Fallopia japonica 

    Ming-Yi Shen1, Yan-Jun Liu1,2, Ming-Jaw Don3, Hsien-Yueh Liu4, Zeng-Weng Chen1, Cle ́ment Mettling5, Pierre Corbeau5, Chih-Kang Chiang6, Yu-Song Jang1, Tzu-Hsuan Li1, Paul Young1, Cicero L. T. Chang4*, Yea-Lih Lin5*, Wen-Chin Yang1,2,4* 

  • Membrane Interactions of Phytochemicals as Their Molecular Mechanism Applicable to the Discovery of Drug Leads from Plants Hironori Tsuchiya 

  • http://www.theguardian.com/money/2012/sep/08/japanese-knotweed-house-sale

 
 

Wilde eetbare plant Springbalsemien

Impatiens-glandulifera-2.jpg
 
 

Springbalsemien, Reuzenbalsemien, Springzaad, Impatiens glandulifera

Fr: Balsamine de l'Himalaya
Eng: Policeman's helmet, Himalayan Balsam
Dui: Drüsige Springkraut


Gelijkaardige soorten: Impatiens noni-tangere, impatiens parviflora met zelfde gebruik.

Eetbare delen: bladeren ( Jong), scheuten, zaden, bloemen

Algemene beschrijving:

Nogmaals omschreven als een invasieve soort, gaat deze plant, vanaf ze zich aan een waterkant bevindt in uiterst snel tempo verspreiden. Oorspronkelijk uit Zuid Azië, heeft het zich in grote delen van de wereld verspreid.

De verspreiding van de zaden, gebeurt via het “Springen” of beter ontploffen van de zaden zelfs bij een lichte aanraking van de zaadlob, daarom misschien “Springbalsemien”. De eerste keer ik dit doorhad, schrikte ik mij een bult.

Springzaad werd en wordt vooral in Oost Azië gebruikt, voornamelijk voor de geneeskrachtige waarde, maar traditioneel worden bladeren en scheuten ook gegeten in China en Bali. En dat eetbare is uiteraard wat ons het meest interesseert. De bloemen, scheuten, bladeren, en zaden van deze plant zijn eetbaar.

Let op! Sterk bloedzuiverende en urinedrijvende werking.

Smaak:

Het beste aan de hele plant vind ik de zaden. Deze smaken echt naar nootjes, zeker als ze geroosterd worden. 

Tip:

 Verzamel de zaadjes door een zak over de plant te doen.

Bronnen

  • Het grote wildplukkersboek, Edwin Flores

  • Eetbare wilde planten, Steffen Guido Fleischlauer, Jurgen Guthmann, Roland Spiegelberger p 68

  • Edible, medicinal and non-medicinal plants volume 7 Flowers, T.K.Lim p 538

  • An Ethnobotanical Study of Medicinal Plants used by the Locals in Kishtwar, Jammu and Kashmir, India, Mahesh Kumar, Yash Paul and V. K. Anand

 
 

Wilde eetbare plant Zevenblad

 Wilde eetbare plant Zevenblad geplukt door Ben Brumagne van Forest To Plate, foto van Ann Vansteenkiste

Wilde eetbare plant Zevenblad geplukt door Ben Brumagne van Forest To Plate, foto van Ann Vansteenkiste

 
 

Zevenblad, Aegopodium podagraria

Fr: L'égopode podagraire
Eng: Ground elder
Dui: Giersch
 


Gebruikte delen: Bloem, blad, zaden

Algemene beschrijving:

Gebracht door de Romeinen naar (Groot Britannie), waar ze het als eetbaar en geneeskrachtig kruid gebruikten. Blijkbaar werd het In de middeleeuwen in kloostertuinen gekweekt.

Van hieruit heeft het heel Europa overwoekerd.

In Vlaanderens tuin kan het wel eens een echte pest worden. Veel instructies om deze plant te verwijderen, zijn dan ook gegeven door de overkoepelende adviesgevers.

Waar nagenoeg geen woord over gerept is, is het feit deze plant al duizenden jaren wordt gebruikt vergelijkend met hoe wij spinazie gebruiken.

Zit in de familie van de schermbloemigen en heeft de typische wortelgeur (en smaak)veroorzaakt door beta-caroteen ( dat zich omzet naar vitamine A in het lichaam). De zurige smaak kan wel eens van de vitamine c komen, die vooral te merken is bij jongere blaadjes.

Hoe ouder de blaadjes, hoe meer ze geschikt zijn als kruid eerder dan als vorm van “spinazie”.

Persoonlijk vind ik de steeltjes het lekkerst en meest voedzaam als ze nog niet te hard zijn. Deze kan je in grote hoeveelheden oogsten.

In het oude Estonia en Belarus werd het in zure soep samen met zuring en (gewone) berenklauw gebruikt. Ook in Zweden is er weet van het gebruik.

De Engelse naam “Ground Elder”, wijst op de bladeren die lijken op de bladeren van de Vlier (Elder in Engels).

Bronnen: 

  • Ray Mears and Gordon Hillman, Wild food p189
  • On Rome’s ecological contribution to British flora and fauna: landscape, legacy and identity, Robert Witcher

  • The forager handboek, Miles Irving p 110

  • Grote kruiden encyclopedie, Claire Loewenfeld en Philippa back p218

  • Eetbare wilde planten, Steffen Guido Fleischlauer, Jurgen Guthmann, Roland Spiegelberger

  • Historical ethnobotanical review of wild edible plants of Estonia (1770s–1960s) 

    Raivo Kalle1, Renata Sõukand2*

  • Wild edible plants of Belarus: from Rostafiński’s questionnaire of 1883 to the present 

    Łukasz Łuczaj, 1 Piotr Köhler,2 Ewa Pirożnikow,3 Maja Graniszewska,4 Andrea Pieroni,5 and Tanya Gervasi5 

  • The use of wild plants as food in pre-industrial Sweden 

    Ingvar Svanberg* 

 
 

wilde eetbare plant melde ( Melganzevoet)

 Links onderaan, Wilde eetbare plant, Melde ( Melganzevoet) gevonden door Ben Brumagne van Forest To Plate op een marktje in Varanasi, India. 

Links onderaan, Wilde eetbare plant, Melde ( Melganzevoet) gevonden door Ben Brumagne van Forest To Plate op een marktje in Varanasi, India. 

 
 

Melde, Melganzevoet, Chenopodium album

Fr: L'égopode podagraire
Eng: Ground elder
Dui: Giersch

Melde, Melganzevoet, Chenopodium album

Fr: L'égopode podagraire
Eng: Ground elder
Dui: Giersch


Eetbare delen: Blad, Zaad

Algemene beschrijving.

Tijdens mijn fietstocht van Belgie naar India in 2014, was dit een van de meest voorkomende planten. Ik vond ze zelfs op de markt in India ( zie foto), waar ze verkocht werden als bladgroente. In India wordt wat wij onkruid noemen, zelfs als bladgroente geteeld.

Dit is een van de meest gebruikte planten doorheen de geschiedenis in het noordelijk halfrond.

In Belarus werd het in soepen verwerkt, zaden werden verzameld en gemengd in bloem om brood mee te maken tijdens mis oogsten in het noorden van Zweden, In Colorado is er gebruik van gemaakt, Pakistan,…

Toen ik in het dorpje Vranjska Banja, in Servië melde plukte, beval de oma van een goede vriend van me om dichter bij te komen, waarna ze het volgende zei: “In tijden wanneer er niet genoeg voedsel was, aten we onkruiden als melde. We plukten ze en maakten samen met andere wilde planten een soort soep.”

Een van de meest vervelende onkruiden voor landbouwers zou wel eens een van de meest gewaarde planten kunnen zijn wanneer we het hebben over de voedingswaarde.

Aanwezig in het blad zijn stoffen als kalium, ijzer, zink, vitamine C en anderen.

Ook in de zaden vinden we een b complex vitaminen en verschillende mineralen.

In de zomer is het ook een van de weinige bladgewassen die overblijven als het echt warm weer wordt. 

Familie zijnde van de quinoa, de recent geprijsde “super food”, zou deze plant ook nog wat meer aandacht mogen krijgen.

Smaak:

De Lichtzurige smaak komt waarschijnlijk door vitamine c en het oxaalzuur dat in het  blad zit.

Heb al willen merken dat smaak sterk kan afhangen van locatie en periode van het jaar. Op oude mesthopen ( stikstofrijk) kunnen ze echt bijtend zuur en wrang en bitter smaken. 

Bronnen: 
 

  • Medicinal properties of genus Chenopodium Linn. Neerja Yadav, Neeru Vasudeva, Sumitra Singh and Surendra K Sharma* 

  • Wild edible plants of Belarus: from Rostafiński’s questionnaire of 1883 to the present 

    Łukasz Łuczaj, 1 Piotr Köhler,2 Ewa Pirożnikow,3 Maja Graniszewska,4 Andrea Pieroni,5 and Tanya Gervasi5 

  • The use of wild plants as food in pre-industrial Sweden, Ingvar Svanberg* 

  • ETHNOBOTANICAL NOTES FROM THE VALLEY OF SAN LUIS, COLORADO 

    Winter 1986 Robert A. Bye, Jr.and Edelmira Linares

  • Ethnobotanical Study of Medicinal Plants of Semi-Tribal Area of Makerwal & Gulla Khel (Lying between Khyber Pakhtunkhwa and Punjab Provinces), PakistanAmin Shah1*, Sarfaraz Khan Marwat2, Faryal Gohar1,3, Ameer Khan1, Khizar Hayat Bhatti3,Muhammad Amin4, Noor Ud Din1

    , Mushtaq Ahmad5, Muhammad Zafar5

  • Eetbare wilde planten, Steffen Guido Fleischlauer, Jurgen Guthmann, Roland Spiegelberger


 

 

 
 

Wilde eetbare plant Gewone Berenklauw

 Wilde eetbare plant berenklauw geplukt door Ben Brumagne van Forest To Plate. Foto van Francois van Heel

Wilde eetbare plant berenklauw geplukt door Ben Brumagne van Forest To Plate. Foto van Francois van Heel

 
 

Gewone Berenklauw, Heracleum sphondylium

Fr: Berce sphondyle
Eng: Common hogweed
Dui: Wiesen-Bärenklau

Eetbare delen: Zaad, blad, steel, bloem

Algemene beschrijving:

De eerste persoon die me de wondere smaken van de Berenklauw liet zien was Jo De Beule van kwekerij Duizendblad, die me overigens veel meer leerde dan enkel dat.

Een plant die geassocieerd wordt met een van gevaarlijkste voorkomende planten in Belgie en Nederland, heeft veel van zijn goede naam verloren ondanks het feit dat deze bijna tot niet gevaarlijk is.

Het gevaar ligt in de Grote berenklauw, die “furocoumarines” bevat, die in combinatie met de zon ernstige brandwonden kunnen veroorzaken (foto-toxisch). Dit is een eigenschap die in nagenoeg heel de schermbloemige familie voorkomt, waarvan de gevaarlijkste voorgenoemde is.

In ieder geval, pluk je deze plant best niet in klaarlichte en zonnige dag, en best met handschoenen aan om irritatie te vermijden.

De stelen, verzamelde ik samen met Ljubisa Simovic in Servië, een ex survival expert van het Servische leger om er samen met andere wilde planten soep van te maken. Ook de stengel gesneden in kleine stukjes, met een beetje appelazijn over, kan perfect gebruikt worden ter vervanging van een salade.

Soep van lacto-gefermenteerde stelen en bladeren waren ooit populair eten onder de Slavische volkeren. In Polen, Lithuania en Belarus werd het tot ongeveer de 19e eeuw en tot in de 20e eeuw door sommige mensen gemaakt

Het eerste gebruik van dit fermenteren werd door Marcin z Urzędowa in 1595 beschreven. "Who-ever eats hogweed, moistens his living. (...) 

Het zijn de jonge scheuten, bladeren en meristemen die het lekkerst zijn in het voorjaar, en de zaden vers of gedroogd als sterke smaakmakers. 

Let op!!! Niet vergissen met de grote Berenklauw die 3e graads brandwonden kan veroorzaken. Enkel gebruiken als je 100 procent zeker bent en best onder begeleiding. 

Bronnen:

  • Principles and practice of phytotherapy, Kerry Bone and Simon Mills, p 52
  • Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review Łukasz Łuczaj*1 and Wojciech M Szymański2 

  • Wild edible plants of Belarus: from Rostafiński’s questionnaire of 1883 to the present Łukasz Łuczaj, 1 Piotr Köhler,2 Ewa Pirożnikow,3 Maja Graniszewska,4 Andrea Pieroni,5 and Tanya Gervasi5 

  • An ethnobotanical perspective on traditional fermented plant foods and beverages in Eastern Europe Renata Sõukand a, Andrea Pieroni b,n, Marianna Biró c, Andrea Dénes d, Yunus Dogan e, Avni Hajdari f, Raivo Kalle a,g, Benedict Reade h,1, Behxhet Mustafa f, Anely Nedelcheva i, Cassandra L. Quave j,k, Łukasz Łuczaj l 

 
 

wilde eetbare plant paardenbloem

 Wilde eetbare plant paardenbloem in handen van Ben Brumagne van Forest To Plate. Foto Francois Van Heel

Wilde eetbare plant paardenbloem in handen van Ben Brumagne van Forest To Plate. Foto Francois Van Heel

 
 

Paardenbloem, Taraxacum officinale

Fr:  pissenlit commun
Eng: Common Wandelion
Dui:  Gewöhnliche Löwenzahn

Eetbare delen: Bloemen, bloemhoofdjes, stelen, wortels en gespruite zaden zijn eetbaar

Algemene beschrijving:

Tot de Asteraceae behorend, kom je in deze familie ontzettend veel soortgelijke planten tegen

Is waarschijnlijk een van de meest gekende en gemakkelijkst te gebruiken en te vinden planten, waardoor ook oneindig veel verschillende gebruiken en recepten terug te vinden zijn doorheen de wereld.

Eetbare en geneeskrachtige gebruiken zijn al gekend van voor onze geschreven bronnen.
Elk deel van de plant is dan ook doorheen de geschiedenis gebruikt als voedsel.

De bloemen voor wijn, de bladeren als bladgroente of salade, de wortel afgekookt,…

Dat deze plant de naam “Pissebloem” of het Franse“Pis en lit” krijgt, ligt aan de vochtafdrijvende werking.

Ook het Spaanse “Diente de Lion”, en het Engelse “Dandelion” tonen aan hoe de plant er uit ziet.

Op de Franse markt verkochten ze deze plant in “Givet” (2017) vlakbij het Forest To Plate huis in Vireux-molhain.

In Vlaanderen werd het op sommige plaatsen ook wel “molsla” Genoemd en velen kennen de blaadjes nog van in de Kruidtkoek, een traditionele koek of pannenkoek waarbij o.a. jonge blaadjes van de paardenbloem in werden vermengd.

Smaak:

Hoe ouder deze plant wordt, hoe biterder het blad. Vanaf de aanzet van de bloem wordt het blad te bitter.

De bitterheid kan je er wel uitkoken. Op deze manier kan je ook grote massas eten in tegenstelling tot het vermengen in sla.


Let op: Kan bedplassen veroorzaken ( Lacht)

Bronnen:

  • Edible, medicinal and non-medicinal plants volume 7 Flowers, T.K.Lim p 517

  • Dandelion (Taraxacum officinale and T mongolicum)

    Eric Yarnell, ND, RH (AHG), and Kathy Abascal, JD, RH (AHG)

 
 

Wilde eetbare eikels (eik)

 Ben Brumagne van Forest To Plate raapt wilde eetbare eikels voor Wildchefs Project met Chef Pieter-jan-lint. Foto Yuri Andries

Ben Brumagne van Forest To Plate raapt wilde eetbare eikels voor Wildchefs Project met Chef Pieter-jan-lint. Foto Yuri Andries

 
 

Eik, Quercus robur

Fr: Chêne
Eng: Oak
Dui: Eichen

Eetbare delen: Zaden

Algemene beschrijving:

Bij mijn eerste experimenten met eikels een paar jaar geleden, waren de mensen rondom mij en ikzelf toch niet honderd procent overtuigd.

Het was pas in Iran, toen het voor mij duidelijk werd dat eikels een grote rol moeten gespeeld hebben in het dieet van de oude Perzen.

Een vrouw waar ik enkele dagen verbleef, vertelde me dat tot enkele generaties geleden, toen er nog nomadische volkeren waren, de eik gebruikt werd om brood van te maken.

Terug in België, na veel opzoekingswerk, werd het steeds duidelijker dat eikels niet alleen gegeten werd in tijden van hongersnood, zoals bij vele wilde planten eerder gedacht werd, maar dat het een ontzettend grote rol heeft gespeeld in al de samenlevingen op het noordelijk halfrond.

Van Noord Amerika, tot grote delen van Europa, het middenoosten en landen als Japan en Korea in Azië, zijn er overal archeologische vondsten gedaan waarbij ettelijke duizenden eikels gevonden zijn.

Archeobotanist Koen Deforce, die me bij dit onderzoek hielp, suggereert aan de hand van duizenden gevonden resten van eikels in Boezinge (West Vlaanderen), dat ook in België de eik een grote plaats ingenomen heeft in onze samenleving. De geschatte 69 000 restanten van eikels, brengen ons naar een andere realiteit, waarbij de eik een grotere rol speelde dan hiervoor gedacht. Dit gaat over het Ijzeren tijdperk, die vanaf 1200 voor onze jaartelling begon.

In Nederland, is een dergelijke vondst gedaan in Amersfoort-Zocherpad, waarbij een 20 000-tal restanten van eikels werden teruggevonden.

Ook verschillende geschreven bronnen, van bij de oude Grieken, bevestigen het gebruik van eikels voor de komst van graan.

Zelfs tot voor kort, was de eikel in landen als Spanje, Italie en Griekenland nog culinair aanwezig.

Waarom deze uiterst voedzame eikels echter uit ons dieet zijn gegaan, heeft een logische reden.

De oncontroleerbare aanwezige bittere tannines, die in aantal variëren van eik tot eik, zijn onmogelijk te domesticeren, door hun steeds verwisselende bittere genen.

Hierdoor, hebben eikels, en al zeker de soorten in Belgie en Nederland, steeds een bittere nasmaak.

De bittere Looistoffen zijn echter wateroplosbaar, en kunnen na lang koken of weken verwijderd worden, waarna de massa kan gebruikt worden.

Zelf maak ik er meestal eikelburgers mee. Bekijk hier het filmpje

Een echte aanrader is het boek "Oak the frame of civilization", geschreven door William Bryant Logan



let op: Te veel aan de in eikels te vinden tannines ( bittere stoffen) kunnen tot uitdroging zorgen. 

Bronnen: 

  • IRON AGE ACORNS FROM BOEZINGE (BELGIUM):
    THE ROLE OF ACORN CONSUMPTION IN PREHISTORY, KOEN DEFORCE · JAN BASTIAENS · HANS VAN CALSTER · SOFIE VANHOUTTE 

  • Compendium van rituele planten in Europa, Marcel de Cleene, Marie Claire Lejeune p336

  • Garden genetics: teaching with edible plants / Elizabeth Rice, Marianne Krasny, and Margaret Smith

  • Ethnobotanical review of wild edible plants in Spain

    JAVIER TARDÍO1

    *, MANUEL PARDO-DE-SANTAYANA2† and RAMÓN MORALES2

  • Oak the frame of civilization, William Bryant Logan


 

 
 

wilde eetbare plant meidoorn

 Wilde eetbare plant Meidoorn, Foto genomen door Ben Brumagne van Forest To Plate

Wilde eetbare plant Meidoorn, Foto genomen door Ben Brumagne van Forest To Plate

 
 

Meidoorn, Crataegus oxyacantha.

Fr: Aubépine
Eng: Hawthorn
Dui: Weißdorne


Eetbare delen: Vrucht, blad, bloem

Algemene beschrijving:

Meidoorn, is een boom die vaak wordt aangeplant als "haagplant". Met het begin van het bestuderen van deze plant, werd mij gezegd dat het belangrijk is om de 2 bij ons voorkomende verschillende soorten uit elkaar te kunnen halen. De eenstijlige, en de 2 stijlige meidoorn.

Tot vandaag, weet ik nog altijd niet waarom hier zoveel belang aan gehecht werd, omdat beide meidoorn soorten, voor exact dezelfde reden gebruikt kunnen worden.

De literatuur die te vinden is over de in onze streken groeiende meidoorn praat heel duidelijk over zowel het traditionele en moderne gebruik van voeding alsook als geneeskrachtige plant.

Over het eetbare gebruik wordt zoals vaker minder verteld. Blijkbaar zouden bessen tot meel vermalen zijn tijdens de 2e wereld oorlog en ook gebruikt geweest zijn om alcohol op smaak te brengen. In Spanje is het een van de 419 wilde eetbare planten die in de laatste honderd jaar geoogst werden en in Servië is het tot voor kort nog gebruikt geweest.

Archeologische vondsten in Nederland en België wijzen op het gebruik van de bessen 5500 tot 3300 jaar voor onze jaartelling. Maar elders in de wereld hebben andere soorten meer aan populariteit gewonnen.

Er bestaan zo een 600 soorten meidoorn , die overal rond de gematigde klimaten groeien.

Hier helemaal uit het oog verloren, wordt een andere knalgeel-oranje soort, die onder de naam “Zalzalak” gaat, commercieel geteeld in Iran. Ook hier vertelde de vrouw waar ik enkele dagen bij verbleef, dat oude vrouwen nog steeds wilde pikzwarte meidoornbessen gingen plukken in de nazomer om dan op de markt te verkopen. Beide soorten waren echter veel smakelijker, zoeter en zuurder, dan de bij ons voorkomende soorten.

In China worden met nog een verschillende meidoorn een verscheidenheid aan lekkernijen gemaakt, waaronder Snoepstokken met bessen gedoopt in suiker.

Alhoewel onze soorten duidelijker minder smakelijk zijn, zijn ze hier toch gegeten geweest. Het was via de Brit en Survival expert Ray Mears, dat ik leerde wat ik hiermee kon doen.

Jonge blaadjes zijn eetbaar, maar vooral de bessen, wanneer geperst, kan je verwerken tot fruitleer. 

Bronnen: 

  • Compendium van rituele planten in Europa, Marcel de Cleene, Marie Claire Lejeune p 731
  • Ethnobotanical review of wild edible plants in Spain

    JAVIER TARDÍO1*, MANUEL PARDO-DE-SANTAYANA2† and RAMÓN MORALES2

  • Ethnobotanical Knowledge and Traditional Use of Plants in Serbia in Relation to Sustainable Rural Development Zora Dajić Stevanović, Milica Petrović and Svetlana Aćić 

  • Food And Drink in Archeology 1, University of Nottingham Postgraduate Conference 2007, Edited by Sera Baker, Martyn Allen, Sarah Middle and Kristopher Poole 

  • A RECONSTRUCTION OF MIDDLE HOLOCENE ALLUVIAL HARDWOOD FORESTS (LOWER SCHELDT RIVER, NORTHERN BELGIUM) AND THEIR EXPLOITATION DURING THE MESOLITHIC-NEOLITHIC TRANSITION PERIOD (SWIFTERBANT CULTURE, CA. 4,500 - 4,000 BC) Koen DEFORCE*1,2,3, Jan BASTIAENS1 & Philippe CROMBÉ3 

  • HAWTHORN (CRATAEGUS)FOOD AND MEDICINE IN CHINA

    by Subhuti Dharmananda, Ph.D., Director, Institute for Traditional Medicine, Portland, Oregon

 

 
 

wilde eetbare plant DENnenfamilie

 Wilde eetbare plant dennenfamilie, Chef Pieter-jan Lint kookt samen met Ben Brumagne voor project Wildchefs. Foto, Yuri Andries

Wilde eetbare plant dennenfamilie, Chef Pieter-jan Lint kookt samen met Ben Brumagne voor project Wildchefs. Foto, Yuri Andries

 
 

Dennenfamilie, Pinaceae

Fr: La famille des Pinacées
Eng: The Pine family
Dui: Die Kieferngewächse

Verschil dennensoorten:

 

De Dennenfamilie (Pinaceae), valt onder de “Coniferen” (Coniferae), een  verzamelnaam die gegeven wordt aan kegeldragende of vormende naaldbomen. Ik heb het echter alleen over de Dennenfamilie, en bijvoorbeeld niet de taxus, die giftig is. Onder deze familie zijn te vinden: Zilverspar, Ceder, Den, Spar, Lork,…

Deze bomen hebben een zeer typerende, sterke, aromatische smaak, vaak kerstboomachtige groei. 


Algemene beschrijving:

De Dennenfamilie en zijn dennennaalden, is echt een vergeten pareltje eetbaarheid, althans als je de juiste dennenboom kan vinden.

De smaken die terug te vinden zijn variëren van soort tot soort waardoor er honderden smaken in voorkomen. Persoonlijk verkies is de Zilverspar, ook wel “Douglas Fir genoemd”.

In Zweden en Polen werden vroeger wel jonge naalden in brood verwerkt, maar ook de  binnenbast werd zeker in Zweden duizenden jaren gebruikt, tot de laatste hongerjaren in 1867-1868, toen gebruik ervan definitief in de vergetelheid geraakte ( The energy content of bark flour is 82 kcal per 100 g). In Estland werd met de bladeren aroma gegeven aan vlees, een logica die tot op de dag van vandaag culinair wordt gebruikt, onder andere door Rene Redepi van Noma, die Asperges vastbindt aan dennennaalden, om het aroma in de scheuten te krijgen.
Ook hij heeft ontzettend veel gerechten met dennennaalden.

Zelf gebruik ik ze op verschillende manieren, maar vind ik de leukste om groenten in te binden en deze zachtjes te laten garen zodat de subtiele smaken in de groenten terecht komen.


Smaak:

Heeft vaak een zurige smaak veroorzaakt door he aanwezige vitamine C, zeker in de jonge takjes.

De lekkere geuren en specifieke smaken komen van de etherische olien.

Let op: Niet verwarren met taxus!!! 

Bronnen: 

  • Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review Łukasz Łuczaj*1 and Wojciech M Szymański2
  • The ancient use ofPinus sylvestris L. (Scots pine) inner bark by Sami people in northern Sweden, related to cultural and ecological factors O. Zackrisson , L. Östlund, O. Korhonen , I. Bergman 

  • The use of wild plants as food in pre-industrial Sweden Ingvar Svanberg* 

  • Historical ethnobotanical review of wild edible plants of Estonia (1770s–1960s) 

    Raivo Kalle1, Renata Sõukand2* 

  • https://www.youtube.com/watch?v=TqwtWBVKons

 
 

Wilde eetbare plant veldkers

 wilde eetbare plant kleine veldkers, getrokken door Ben Brumagne van Forest To Plate

wilde eetbare plant kleine veldkers, getrokken door Ben Brumagne van Forest To Plate

 
 

Veldkers, Cardamine

Fr: Les Cardamines
Eng: Bittercress
Dui: Die Schaumkräuter


Verschillende soorten:

Veldkers is geslacht met meer dan 150 verschillende soorten, behorende tot de familie van de Brassicaceae, die overigens geen giftige soorten bevat.
De bij ons meest voorkomende beschreven soorten zijn kleine veldkers ( Cardamine hirsuta (Kleine veldkers), Cardamine pratensis (Pinksterbloem),Cardamine amara ( Bittere veldkers) en Cardamine flexuosa ( Bosveldkers).

Algemene beschrijving:

Deze kunnen overal in de wereld, buiten Antarctica gevonden worden. Iets wat inderdaad een verassing was, toen ik enkele jaren geleden in Kathmandu, Nepal landde en er veldkers zag groeien op een muur. In de Noord Oostelijke regio van Indie onder Nepal, is het inderdaad door sommigen gekend als wilde eetbare plant en wordt het zelfs op de markt verkocht. Het gebruik van de plant, is hoogstwaarschijnlijk eeuwenoud, aangezien de naam “Cardamine”, komende van het Griekse “kardaminê”, op zijn beurt afgeleid van “Kardamom” een toenmalig Perzisch of Indiaas kruid aanduidt.

In Slovakije, is het een van de laatst traditioneel wild geplukte planten. In Estonia is er tussen 1770 en 1960 weet van het gebruik van de plant als een van de weinige rauwe bladgroenten. In Spanje en Turkijewerd hij ook rauw gegeten. Bij de “Naxi”, een volk uit China, waar zoals overal een daling is in het gebruik van wilde eetbare planten, blijft een soort veldkers (Cardamine macrophylla) toch nog steeds geplukt om ze te bakken ( FRIED). Het werd volgens Miles Irving, in zijn “The Forager handbook”, zelfs geserveerd aan Koningin Elisabeth II, op haar 70ste verjaardag.


Van al deze soorten, verkies ik zelf de winter doorgroeiende kleine veldkers, die zelfs opgegraven onder een meter sneeuw nog steeds eetbaar is. Het is naar mijn mening toe de meest smakelijke verfrissende bladgroente die je heel de winter lang kan oogsten.

Oogst ze tot aan hun laatste rozet, zodat de plant kan verder groeien. Zo kan je elke week opnieuw komen oogsten.

Grappig is dat deze plant een echte reiziger is en het ene jaar op een bepaalde plaats kan staan, en het andere jaar dan weeral helemaal niet.

Je moet er dus niet vanuit gaan dat je deze plant jaar na jaar op dezelfde plaats zal vinden. 

Bron: 

  • Dietary Use and Conservation Concern of Edible Wetland Plants at Indo-Burma Hotspot: A Case Study from Northeast India A Jain1, M Sundriyal2, S Roshnibala1, R Kotoky3, PB Kanjilal3, HB Singh1 and RC Sundriyal2* 

  • Ethnobotanical review of wild edible plants of Slovakia 

    Łukasz Łuczaj* 

  • Historical ethnobotanical review of wild edible plants of Estonia (1770s–1960s) 

    Raivo Kalle1, Renata Sõukand2*

  • Ethnobotanical review of wild edible plants in Spain JAVIER TARDÍO1*, MANUEL PARDO-DE-SANTAYANA2† and RAMÓN MORALES2 

  • Traditionally used wild edible greens in the Aegean Region of Turkey, Yunus Dogan

  • The forager handbook, miles irving, p 87

 
 

Wilde eetbare plant Echte Kamille

 Wilde eetbare plant, Echte Kamille, foto genomen in Israel door Ben Brumagne van Forest To Plate voor documentaire "Spijs en Vree" in Israel en Palestina

Wilde eetbare plant, Echte Kamille, foto genomen in Israel door Ben Brumagne van Forest To Plate voor documentaire "Spijs en Vree" in Israel en Palestina

 
 

Echte Kamille, Matrecaria recutita

Fr: camomille sauvage
Eng: Chamomile, Camomile
Dui: Echte Kamille

Het gebruik van Kamille is wereldwijd gekend, en blijft tot op de dag van vandaag een enorme rol spelen in de wereld van de infusies. Als een van de meest gebruikte geneeskrachtige kruiden op het noordelijk halfrond, heeft het in onze geschreven literatuur alvast zijn oorsprong in het Egyptische, waar het werd opgedragen aan de god van de zon.

Het is rond de periode van van Sint jan (21juni) dat kamille traditioneel geoogst werd ( dan staat hij ook in grote aantallen). Voornamelijk groeiend tussen landbouw en graanvelden, open plaatsen met veel zon en waar de grond verstoord is, kan je deze in grote aantallen terugvinden.

Kamille is vooral gekend om zijn gebruik als kruid in infusies, maar meer en meer zijn er mensen die experimenteren met het gebruik ervan.

Heel aangenaam en verfrissend, zijn de jonge bladeren in het voorjaar, wanneer ze nog niet bitter zijn. Ze hebben een heel milde smaak die je rauw perfect kan verwerken.

Oogsten kan je door de bloemhoofdjes te oogsten, maak met je handen een kam en trek de bloemetjes er voorzichtig af. 

 

Bij lang trekken kan je een bittere smaak krijgen. Zeker als je je vergist van Kamille, er zijn namelijk verschillende soorten.

Er is er echter maar eentje die zo een warme aromatische geur geeft.

Vergeet zeker niet koude infusies hiermee te maken in combinatie met nog andere bloeiers in de periode als de roos en jonge sparrentakjes.

Bron:

  • Edible, medicinal and non-medicinal plants volume 7 Flowers, T.K.Lim p 423-424
 
 

Wilde eetbare plant Kaasjeskruid

 (Muskus)kaasjeskruid bloemen geplukt door cursisten op forest to plate activiteit.

(Muskus)kaasjeskruid bloemen geplukt door cursisten op forest to plate activiteit.

 
 

Kaasjeskruid, Malva sylvestris

Fr: Grande Mauve
Eng: Common Mallow
Dui: Wilde Malve

Eetbare delen: Blad, bloem, zaad

Algemene beschrijving:

Kaasjeskruid is een van de meest dankbare planten die er zijn. Dit zeker in o.a. Israel, waar deze plant een veel grotere rol speelt dan hier in het Westen. Ook in Italie, Lebanon enTurkije

Toen ik een documentaire maakte in Israel, Jordanië en Palestina, was het snel duidelijk, dat deze plant nog altijd ontzettend populair was, en voornamelijk door de arabische bevolking gebruikt werd. In de regio, is het de belangrijkste plant die in de winter beschikbaar is, wanneer deze anders droge regio, bijzonder mooi en groen is. Ook op lokale arabische markten, kan je dit in deze periode op verschillende plaatsen vinden.

In de winterperiode, zie je overal mensen langst de weg “Malva” plukken, om deze te verwerken in de keuken. In zowel Hebreeuws als Arabisch, komt “Malva”  van dezelfde tongklank als het woord “Brood”, wat in de semitische talen het meest belangrijkste voedsel betekent: brood of vlees. Ik hoorde er ook mensen “Pitta” tegen zeggen, wat daar het gangbare brood is, omdat de onrijpe zaden gelijken op een rond brood. Iets wat in Spanje trouwens ook ‘panecillos’ of klein brood werd genoemd, waar het in vervlogen tijden vooral bij kinderen razend populair was.

Waarom bij ons Kaasjeskruid, kan ook komen doordat de zaden gelijken op kaasbollen, hierdoor alvast in Groot Brittanie, de onrijpe zaden, “Kazen” werden genoemd

Alhoewel deze plant een eeuwenoud gebruik heeft die alvast in de bijbel vermeld staat, was het bij de komst van de immigrerende Joden in 1948 iets nieuws. Tijdens de oorlog In Jeruzalem, werd volgens Basson, een eigenaar van een restaurant die gebruik maakt van lokale tradities, een oproep gemaakt door de toenmalige vrouw van de president Yitzhak Ben-Zvi, om tijdens de voedselschaarste die er heerste, deze planten te gaan gebruiken.

Bron: 

  • Traditionally used wild edible greens in the Aegean Region of Turkey, Yunus Dogan
  • Ray Mears and Gordon Hillman, Wild food 228, 229

  • Groot handboek geneeskrachtige planten, Geert Verhelst p360 

  • Israeli chefs think green, Dana Kessler

 

 

 
 

Wilde eetbare plant Roos

 Wilde eetbare plant Rozen(bottels) geplukt door Ben Brumagne van Forest To Plate. 

Wilde eetbare plant Rozen(bottels) geplukt door Ben Brumagne van Forest To Plate. 

 
 

Hondsroos, Rosa canina

Duits: Hundsrose

Engels: Dog Rose

Frans: Églantier, Rosier des chiens

Eetbare delen: bloem, vrucht

Algemene beschrijving:

Op de grens van Turkije met Iran, kwam ik op de hoogvlaktes Ardahan tegen, waar door de hoogte (1,900 m), voornamelijk struikgewassen groeide. Rozenbottels, waren dan ook het fruit bij uitstek, waarbij je doorheen de stad, kinderen rozenbottels zag plukken als tussendoortje.

De rozenblaadjes zelf, verwerkte een Servische vrouw voor onze filmploeg tot een prachtige salade waarbij ze zei, “ And maybe you will remember to love somebody, because the rose petals are in the shape of the heart.”

Alle rozenblaadjes en bottels zijn in de theorie eetbaar. Commercieel geteelde rozen, zeker niet biologische, zouden wel ten alle koste vermijdt moeten worden door het gebruik van schadelijke chemische stoffen.

Rozen hebben een zeer lange en uitgebreide geschiedenis in het Noordelijk halfrond, waarbij vele rozen gecultiveerd of gedomesticeerd zijn.

Bij de oude Romeinen was buiten het gebruik van gedroogde rozenblaadjes als smaakgever ook rozenwijn, rozenhoning, stroop, conserven, rozenazijn en rozenolie iets wat gekend was.

Maar van in het wild voorkomend zijn er dus ook nog steeds een paar, waarvan de meest gekende de Rosa canina of hondsroos is.

Deze roos groeit echt overal, voornamelijk met de steun van hagen en randen van bossen.


Historisch gebruikt in Polen en Oost Bosnië, waar het in o.a. in drank verwerkt werd. Zo goed als heel Oost europa in het algemeen, waar ik gezien heb in Servië bij voorbeeld, dat van rozenbottels nog steeds confituur wordt gemaakt. 

Tijdens de 2e WO, organiseerde de Britse gezondheidsinstantie de wildpluk van wilde rozenbottels op een zeer grote schaal. Dit doordat de vruchten vol Vitamine C zitten !

Bronnen:

  • Compendium van rituele planten in Europa, Marcel de Cleene, Marie Claire Lejeune p939
  • Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review Łukasz Łuczaj*1 and Wojciech M Szymański2 

  • The Use of Wild Plants for Human Nutrition During a War: Eastern Bosnia (Western Balkans) 

    Sulejman Redžić and Jonathan Ferrier

  • An ethnobotanical perspective on traditional fermented plant foods and beverages in Eastern Europe Renata Sõukand a, Andrea Pieroni b,n, Marianna Biró c, Andrea Dénes d, Yunus Dogan e, Avni Hajdari f, Raivo Kalle a,g, Benedict Reade h,1, Behxhet Mustafa f, Anely Nedelcheva i, Cassandra L. Quave j,k, Łukasz Łuczaj l 

  • Ray Mears and Gordon Hillman, Wild food p149

 
 

Wilde eetbare plant Linde

 Wilde eetbare plant, Linde, Jonge blaadjes geplukt met Ben Brumagne van Forest To Plate. 

Wilde eetbare plant, Linde, Jonge blaadjes geplukt met Ben Brumagne van Forest To Plate. 

 
 

Linde, tilia
 

Duits: Linden
Engels: Linden, Lime tree
Frans: tilleul

Algemene beschrijving:


Linde, is naast Kamille misschien een van de meest gebruikte vormen van infusies in onze landen. Het zijn de bloeiwijzen die geplukt worden waneer de bloemen open staan en de lindegeur zich door de lucht verspreid.

Als je eens de kans hebt om onder een bloeiende lindeboom te zitten, wanneer de bijen er massaal op vliegen, dan moet je dat zeker eens doen. Het is een unieke ervaring. De Geur, het gezoem, de schaduw op een warme zomerdag…

De Linde werd vroeger vaak aangeplant aan een “drieweegse”, een kruising van 3 wegen, en is een echte cult boom. Hij werd aangeplant als gerechtsboom ( O.a. in zoersel Antwerpen), geboorteboom, er werd onder getrouwd,…

Doorheen onze Europese geschiedenis, was het gebruik en plukken van Lindebloesems, een evidentie waarvan we ook hier de pluktraditie zijn kwijtgeraakt.

In Polen, was het zo wat de meest gedronken infusie in de koudere maanden naast het gebruik van eikel”koffie”. Ook in Slovakije was dit het geval.

Hoe grappig het ook moge zijn, gaan mensen linde” thee” kopen in de winkel, terwijl er vaak een Lindeboom in hun tuin of nabij groeit.

Een half uurtje werk met de familie, levert alvast genoeg bloesems op, voor een heel jaar plezier.

In de moderne “Forager scene”, wordt de boom ook wel de Salad tree genoemd, of de salade boom, doordat de jonge bladeren en ook de knoppen, uiterst eetbaar en zacht van smaak zijn. De slijmerigheid in de bladeren, veroorzaakt door “slijmstoffen” zijn ook terug te vinden in een plant van in de zelfde familie: Het Kaasjeskruid.

Vele planten werden in het verleden gebruikt om alcohol van te maken, en zo ook linde. Dit alvast in Spanje.
Gebruiken van de bladeren vind je onder andere terug in Griekenland, en Oost Europa, waar  bladeren gebruikt worden om "sarma" mee te maken, een gerecht waarbij je rijst, vlees of wat dan ook inpakt in het blad, waarna je deze langdurig laat koken in de oven.

Bronnen: 

  • Compendium van rituele planten in Europa, Marcel de Cleene, Marie Claire Lejeune p651, 654
  • Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review Łukasz Łuczaj*1 and Wojciech M Szymański2 

  • Ethnobotanical review of wild edible plants of Slovakia Łukasz Łuczaj* 

  • Ethnobotanical review of wild edible plants in Spain JAVIER TARDÍO1*, MANUEL PARDO-DE-SANTAYANA2† and RAMÓN MORALES2 

  • An ethnobotanical perspective on traditional fermented plant foods and beverages in Eastern Europe Renata Sõukand a, Andrea Pieroni b,n, Marianna Biró c, Andrea Dénes d, Yunus Dogan e, Avni Hajdari f, Raivo Kalle a,g, Benedict Reade h,1, Behxhet Mustafa f, Anely Nedelcheva i, Cassandra L. Quave j,k, Łukasz Łuczaj l 



 

 
 

Wilde eetbare plant KnopKruid

 wilde eetbare plant Knoopkruid, genomen door Ben Brumagne van Forest To Plate in Nepal

wilde eetbare plant Knoopkruid, genomen door Ben Brumagne van Forest To Plate in Nepal

 
 

Galinsoga, Knopkruid

Duits: Knopfkräuter
Engels: Galant soldier

Frans: Galinsoga

Eetbare delen: Alle (jonge) bovenste delen

Algemene beschrijving:

In een onderzoek in Valles Centrales, Oaxaca, Mexico, waarbij 175 vrouwen werden geïnterviewd, was Galinsoga (Galinsoga quadriradiata Ruiz and Pavon) 1 van de 4 meest culinair geoogste wilde planten tijdens het regenseizoen.

Groeit, en wordt gebruikt in Ethiopië,pakistan, alhoewel niet in grote hoeveelheden, werd Galinsoga parviflora ook in Zimbabwe gegeten.

Ook in Zuid Afrika is een van de 18 wildgeplukte planten, door de “Kwa Zulu Natal” of de inheemse bevolking, de Galinsoga, waar het rauw of gekookt wordt gebruikt.

Wordt zelfs gedroogd verkocht in Zuid Amerikaanse winkels, waar het onder de naam “Guascas” te vinden is. Een essentieel kruid nodig voor Ajiaco, een Colombiaans gerecht.

De voedingswaarde wordt door Francois Couplan omschreven als zijnde zeer rijk in Vitamine A, B2, PP en C.

Origineel komend van Centraal Amerika, en inheems in Peru, is het hoogstwaarschijnlijk van hieruit eind 18e eeuw naar een botanische tuin in Parijs overgebracht, vanwaar het richting het oosten verspreidde. Dit op hetzelfde tempo als Napoleon en zijn soldaten, vandaar misschien de naam “Franse soldaat”, “Gallant soldier”die aan de plant werd gegeven.

Het heeft nu ongeveer heel de wereld bereikt. Landen in Afrika, europa,het middenoosten, ik vond het zelf in Nepal.

Het is voor veel landbouwers een ongelooflijke pest, waarbij dit soort onkruid als een van de vervelendste is, maar “one mans trash, is another mans treasure”. 

Bronnen: 

  • The traditional medicinal and food uses of four plants in Oaxaca, Mexico, Angélica Bautista-Cruz1*, María R. Arnaud-Viñas2, Gabino Alberto Martínez-Gutiérrez1,Patricia Soledad Sánchez-Medina1and Rafael Pérez Pacheco1 
  • SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED

    IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE by Amare Getahun,Associate Professor,Faculty of Science,Addis Abeba University,Addis Abeba, Ethiopia. 

  • Exploring the Medicinal Plants Wealth: A Traditional Medico-Botanical Knowledge of Local Communities in Changa Manga Forest, Pakistan Sheikh Saeed Ahmad, Summra Erum, 1* 1

    Saaleha Mehboob Khan, Muhammad Nawaz and Abdul Wahid

  • Use of weeds as traditional vegetables in Shurugwi District, Zimbabwe Alfred Maroyi

  •  EVALUATION OF TRADITIONAL SOUTH AFRICAN LEAFY PLANTS FOR THEIR SAFETY IN HUMAN CONSUMPTION, MASHUDU MUDZWIRI

  • https://www.washingtonpost.com/pb/recipes/ajiaco-bogotano-chicken-and-potato-soup/7309/

  • Guide nutritionnel des plantes sauvages et cultivees, p176

  • Distribution, biology, and agricultural importanceof Galinsoga parviflora(Asteraceae)CHRISTOS A. DAMALAS


 

 
 

Wilde eetbare plant Look Zonder Look

 Wilde eetbare plant, Look zonder look, op een Wild food weekend van Forest To Plate, Foto: Francois Van Heel

Wilde eetbare plant, Look zonder look, op een Wild food weekend van Forest To Plate, Foto: Francois Van Heel

 
 

Look zonder look

Dui: Knoblauchsrauke
Eng: Mustard Garlic
Fr: Alliaire officinale

 

Algemene beschrijving:

Deze plant is het hele jaar door bruikbaar.

Speciaal aan deze plant (en planten in deze familie, voornamelijk Pinksterbloem, Look-zonder-look, Gewone raket, Gewoon barbarakruid, Raapzaad, Herik en Bittere veldkers) is het oranjetipje, een vlinder waarvoor deze waardplanten zijn. Deze vlinders vliegen van plant naar plant tijdens de bloei, waardoor het heel gemakkelijk is om te weten waar het look zonder look, of andere planten van de kruisbloemigen groeien.

Het voordeel aan kruisbloemigen is dat ze allemaal eetbaar zijn.

Van wortel tot zaad is deze plant eetbaar, en afhankelijk van de seizoenen eet je best het ene of het andere.

In de vroege lente eet je best jonge blaadjes, vanaf de bloem tevoorschijn komt, wordt het blad al snel te bitter, dan is de bloem meer geschikt, en vanaf het zaad eraan komt kan je de peultjes gaan gebruiken, waarna je de zaden kan oogsten.

Look Zonder Look is een 2 jarige plant, waarbij je bij de groei in het eerste jaar de wortel kunt gaan oogsten doorheen het jaar ( best in koudere periodes van het jaar).

De herkenbare stoffen die je gaat terug vinden zijn voornamelijk Mosterdolie glycosiden, die doorheen deze familie te vinden zijn. en “knoflookolie”

Look zonder look heeft in het Engels een betere naam gekregen naar mijn mening toe, namelijk “Mustard Garlic”, wat wijst op het feit dat het inderdaad naar mosterd en look smaakt. Maar vergis je niet, het is geen van beide!

Waar deze plant bij ons in zijn natuurlijke habitat groeit, is de in 1800 geintroduceerde plant in Noord Amerika dat niet. Hier gedraagd hij zich zeer invasief en zijn er veel mensen bezorgd om.

Bronnen: 

  • https://www.ecopedia.be/dieren/oranjetipje
  • Eetbare wilde planten, Steffen Guido FLeischhauer, Jurgen Guthmann, Roland Spiegelberger. 

  • Ready or Not, Garlic Mustard Is Moving In: Alliaria petiolata as a Member of Eastern North American Forests 

    VIKKI L. RODGERS, KRISTINA A. STINSON, AND ADRIEN C. FINZI